ENTREVISTA A CARLOS NUEVO CAL, CRONISTA OFICIAL DE VIVEIRO (LUGO).

O cronista oficial de Viveiro presentou o libro San Roque, a peste, o cólera e outras enfermidades, onde explora as orixes das festas patronais da cidade do Landro, vinculadas á función protectora do santo fronte ás epidemias.
Presentou en Viveiro San Roque, a peste, o cólera e outras enfermidades, como o acolleu o público?
Moi ben, sobre todo polo gran interese que esperta a temática, que fala dun aspecto moi noso. Como calquera libro que saco, é un esforzo grande en canto a traballo. Os historiadores dedicámonos a investigar e as publicacións son froito de moitos anos indo a arquivos, non só de Viveiro; podería dicir que o 90 por cento do libro é totalmente novidoso.
Que papel xogaron as epidemias na consolidación de San Roque como copatrón da vila?
A primeira vaga da peste bubónica en Viveiro foi en 1569, as seguintes en 1576 e 1598. As dúas primeiras viñeron da vila de Betanzos por vía terrestre e a terceira, por vía marítima desde Santander. Unha vez que Viveiro se puxo baixo a fe de San Roque como santo protector, empezáronse as celebracións, ingresando o Concello na confraría de San Roque no antigo convento de Santo Domingo, hoxe desaparecido. Podemos dicir que hai unha liña moi clara: con todas as enfermidades posteriores —febre amarela, cólera, tifo, difteria ata a penúltima, a gripe española en 1918—, púxose a vila baixo o manto protector de San Roque, con rogativas, misas e novenas. A gran diferenza foi a Covid; non houbo ningún tipo de rogativa. Iso indica que os tempos cambian e as mentalidades tamén.
O monte de San Roque é un lugar especial?
Para min é un monte sacro. Tamén é especial o monte máis alto de Viveiro, que está detrás del, Penedo do Galo: o galo é o anunciador do día, e tanto por el como por San Roque é por onde sae o sol. De fronte a San Roque, coa ría polo medio. Tampouco é casual que a ermida estea orientada cara ao oriente, de onde veu a peste negra. Ademais, a tradición de subir ao monte por carreiros enlamados no inverno tiña un sentido penitencial, como unha peregrinación para expiar pecados. Tamén é un lugar que está ligado á auga: alí están a gran maioría dos mananciais de Viveiro —o de Ollo de Sapo, o de Mirlán, a Fonte da Roza, a Fonte da Rouca— que antigamente abastecían a vila.
Que elementos das festas permanecen aínda?
A romaría non cambiou moito. Os elementos urbanos non se perderon: iluminación, bailes, verbenas… iso segue. Agora mesmo a sesión vermú é como os paseos de moda de antes. A parte deportiva —partidos de fútbol, certames ciclistas— tamén segue.
E cales se perderon?
O que si se perdeu foron certas romarías, como a Xira de Portochao, que xa non se parece ao que era. Antes había barcas de pesca engalanadas, lanchas que subían a moitísima xente e baixaban coa marea, xente que ía andando desde Galdo. E tamén se perdeu a romaría de mantel, de botar o mantel no campo e comer. A romaría máis nova, a do Naseiro, dos anos 20, está moi cambiada. Naceu como unha festa idílica nas beiras do río Landro, coñecida como a festa do Bo Xantar, que se caracterizaba polo contacto entre mesas, a camaradería, cantos improvisados, partidas de cartas… Ao construír os galpóns, a xente illouse e iso foise perdendo. Criticable é o illamento, pero non o cambio: todo varía, a sociedade evoluciona.
FUENTE: https://www.elprogreso.es/articulo/a-marina/carlos-nuevo/202508161138551901486.html